پاسخ تشریحی سئوال 25 روش تحقیق دکتری روانشناسی 1404

سلام بچه ها

تست شماره 25 از درس آمار و روش تحقیق در آزمون دکتری رشته روانشناسی سال 1404 یکی از تست های زیبا، مفهومی و چالشی با صورتی کاملا غیر شفاف و پیچیده در درس روش تحقیق در سالهای اخیر است.

این تست برای همه مقاطع ارشد و دکتری که  روش تحقیق جزو دروس امتحانی آنهاست (علوم اجتماعی، پرستاری و …)، یک نمونه بسیار جذاب است.

لطفا با حوصله و صرف زمان تحلیل تست را مطالعه کنید.

تست 25 آمار و روش تحقیق دکتری 1404

زمانی که همبستگی میان نمرات حاصل از آزمونهای مختلف با استفاده از یک روش مشابه، بالاتر از همبستگی میان نمرات حاصل از آزمونهای همان سازه با روش های مختلف متفاوت باشد، آزمون چه چیزی را اندازه گیری می کند؟

1) سازه هدف

2) سازه مشابه با سازه هدف

3) واریانس بی ارتباط با سازه

4) عامل های درون دامنه محتوی

تحلیل تست:

برای پاسخگویی به این تست روش تحقیق، ابتدا سه بعد مختلف برای اندازه گیری یک سازه را یادآوری می کنم:

1) سازه یکسان (مثلاً اضطراب)

2) ابزارهای مختلف (مثلاً پرسشنامه، تست روان‌شناختی، یا مشاهده رفتاری)

3) روش‌های متفاوت (مثلاً نحوه اجرای پرسشنامه یا تست روانشناختی)

برای توضیح سه بعد بالا یک مثال مطرح می کنم که مطلب عینیّت بیشتری پیدا کند و برایمان ملموس تر و واضح تر شود.

یک سازه مثل اضطراب را در نظر بگیرید. این سازه را می توان با چندین ابزار مختلف اندازه گیری کرد (دقیق تر بگویم حداقل 7 پرسشنامه GAD-7، STAI، BAI، HAM-A، PHQ-4، PSWQ، SAS-A، ASI، CASI و PHQ-9 برای اندازه گیری اضطراب در منابع روانسنجی و سنجش و اندازه گیری آورده شده است).

حالا فرض کنید اندازه گیری اضطراب با روش BAI (پرسشنامه بِک) انجام می شود. این پرسشنامه را می توان به روش های مختلف (پرسشنامه بصورت کتبی و خود پاسخ، شفاهی و …) اجرا کرد.

نکته ویژه تست: به طور خلاصه، ابزارهای مختلف، نوع ابزار و روشهای مختلف، شیوه اجرای یک ابزار را نشان می دهد.

با این توضیح، صورت تست را با هم تحلیل کنیم:

عبارت اول: آزمونهای مختلف با استفاده از یک روش مشابه

منظور از “آزمون‌های مختلف با استفاده از یک روش مشابه” این است که چندین ابزار اندازه‌گیری متفاوت (مثلاً دو پرسشنامه متفاوت) از یک سازه واحد (مثلاً اضطراب) با روش یکسان انجام شده‌اند. تمرکز عبارت اول بر ابزارهای اندازه گیری مختلف برای یک سازه است.

عبارت دوم: آزمونهای همان سازه با روش های مختلف

عبارت “آزمون‌های همان سازه با روش‌های متفاوت” به موقعیتی اشاره دارد که محققان قصد دارند یک مفهوم یا ویژگی روان‌شناختی واحد (همان سازه) را اندازه‌گیری کنند، اما از تکنیک‌ها یا فرمت‌های اجرایی مختلفی برای جمع‌آوری داده استفاده می‌کنند. تمرکز عبارت دوم بر روش اجرای اندازه گیری با یک ابزار است.

تا اینجا اندازه گیری یک سازه با ابزارهای مختلف و روشهای مختلف را با هم مرور کردیم و متوجه شدیم که موضوع تست بحث روایی است. پس، در ادامه در مورد روایی با هم صحبت کنیم.

در حوزه سنجش و اندازه گیری، برای ساخت و یا بومی سازی ابزارهای اندازه گیری چهار نوع اصلی روایی؛ یعنی، روایی محتوا (Content Validity)، روایی همگرا (Convergent Validity)، روایی تفکیکی (Discriminant Validity) و روایی معنایی (Construct Validity) مطرح است.

همبستگی میان نمرات یک سازه در آزمون‌های مختلف (با ابزارهای مختلف) و با یک روش به معنای روایی همگرا است. اگر دو آزمون مختلف از یک سازه (مثلاً اضطراب) با روش‌های مشابه (مثلاً دو پرسشنامه مختلف اما هر دو از اضطراب) اندازه‌گیری شده باشند، باید نمرات آنها همبستگی بالایی داشته باشند. این همبستگی بالا نشان دهنده روایی یا اعتبار همگرا است.

همبستگی میان نمرات آزمون‌های مختلف با روش‌های متفاوت مربوط به روایی تفکیکی است: اگر آزمون‌ها از سازه‌های مختلف باشند، باید همبستگی کمی داشته باشند.

اگر همبستگی بیشتر از همان سازه (با روش مشابه) باشد، این نشان می‌دهد که روش اندازه‌گیری (مثلاً تکنیک پرسشنامه، یا سبک سوالات) بیشتر از سازه اصلی بر نمرات تأثیر گذاشته است.

چون همبستگی بین آزمون‌های با روش مشابه بیشتر از آزمون‌های با روش متفاوت است، نشان می‌دهد که روش اندازه‌گیری (یعنی ویژگی‌های روشی مانند سبک سوالات، پاسخ‌دهی، و غیره) بیشتر از سازه اصلی بر نمرات تأثیر گذاشته است. یعنی بخشی از واریانس نمرات بی‌ارتباط با سازه اصلی است و بیشتر ناشی از روش است.

بنابراین، گزینه 3 صحیح است.